8 Mart: Tarihsel bir bilincin, sistemik bir hak arayışına dönüşümü
8 Mart’ı bir takvim yaprağının estetiğinden çıkarıp, 1857’de New York’ta o fabrikanın kapılarının arkasında kalan kadınların ödediği bedele bakarak anlamlandırıyorum. Benim için bu tarih, nezaketle sunulan çiçeklerin gölgesinde kalmayacak kadar sert ve somut bir gerçekliğe dayanıyor. 1910 yılında Clara Zetkin’in önerisiyle uluslararası bir kimlik kazanan bu gün; 1917’de Petrogradlı kadınların "Ekmek ve Barış" çığlığıyla bir devrimi tetiklemesinden, bugünün dijital evrenindeki algoritmik adaletsizliğe kadar uzanan kesintisiz bir hattır. Eşitliği, tarihsel bir lütuf değil; sistemin işlemesi için gereken temel bir yapı taşı olarak görüyorum.

Toplumsal cinsiyet eşitliği neden sadece etik bir mesele değil, bir sistem tasarımı sorunudur?
Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ve WEF verileri, küresel ölçekte kadının emeğinin "görünmeyen" kısmının ekonomileri ayakta tuttuğunu ancak karşılığının sistemik olarak eksik verildiğini kanıtlıyor. Ben, bu durumu bir verimlilik ve adalet krizi olarak okuyorum. Bugün yapay zekâ modellerindeki veri setlerinin %80’inden fazlasının erkek egemen bir perspektifle beslendiği gerçeği, 19. yüzyılın fabrika duvarlarının dijital kodlara dönüştüğünü gösteriyor. Eğer kadının entelektüel sermayesi, karar verici mekanizmaların ve teknoloji mimarisinin merkezine "eşit yetkiyle" yerleştirilmezse; inşa edilen gelecek, geçmişin hatalarını sadece daha hızlı tekrar eden bir yapıdan ibaret kalacaktır. Gerçek bir 8 Mart bilinci, temsilin bir vitrin süsü değil, kurucu bir otorite olduğunu kabul etmekle başlar.