Bir insan, bir yüze saniyenin onda biri kadar bakarak bile karşısındaki hakkında izlenim oluşturabiliyor. Yeni bir çalışma, yapay zekanın da benzerini yaptığını gösteriyor. Harvard’dan Mahzarin Banaji, Steven Lehr ve Yash Lothe, PNAS Nexus dergisinde yayımlanan çalışmada dört büyük dil modelini sınadı. Büyük dil modeli, çok büyük metin yığınlarıyla eğitilip insan gibi yanıt üreten yapay zekadır. Test edilenler GPT-4o, GPT-5, Claude Sonnet 4.5 ve Gemini 3 Flash Preview’dı. 13 deneyde, toplam yaklaşık 8.000 denemeyle, modellerden yüz fotoğraflarına bakıp güvenilirlik ve yetkinlik değerlendirmesi yapmaları istendi. Hiçbiri tarafsız kalmadı, hiçbiri de yanıtlamayı reddetmedi. Hepsi yüz özelliklerinden karakter çıkarımı yaptı; yetkinlik yargısında dördünün yanlılığı insanlarınkinden de daha güçlüydü. Psikolojide bunun tanıdık bir karşılığı var: halo etkisi, yani bir kişi hakkındaki genel izlenimin onun diğer özelliklerine dair yargıyı çarpıtması. Edward Thorndike 1920'de komutanların, boyu uzun ve çekici askerleri daha zeki ve daha iyi asker saydığını göstermişti. Araştırmacılar, modellerin bu önyargıyı yalnızca taklit etmediğini, kavramsal olarak içselleştirmiş göründüğünü söylüyor. Bu tür modelleri insan seçiminde kullanmayı da düşüncesizce buluyorlar. Bir yapay zeka yüzünüze bakarak yetkinliğinize karar verseydi, bunu nasıl karşılardınız? Kaynaklar: A Hidden Bias of AI Revealed, Psychology Today (Cami Rosso, “The Future Brain” blogu, 27 Eylül 2026), https://www.psychologytoday.com/us/blog/the-future-brain/202609/a-hidden-bias-of-ai-revealed Çalışma: Banaji, Lehr ve Lothe, PNAS Nexus (2026), https://doi.org/10.1093/pnasnexus/pgag247