İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, 5 Ekim 2026 tarihinde EUIPO nezdinde dikkat çekici bir marka başvurusunda bulundu. 019431219 numaralı başvuru; Meloni'nin dört saniyelik bir ses kaydında "Io sono Giorgia Meloni" cümlesini iki kez söylemesinden oluşan, 9'uncu, 41'inci ve 45'inci sınıflardaki çeşitli mal ve hizmetleri kapsayan bir ses markasına ilişkin. Elbette söz konusu başvuruyu dikkat çekici kılan, geleneksel olmayan bir marka başvurusu yapılmış olması değil; söz konusu başvurunun amacı. Zira Meloni'nin ofisi tarafından da doğrulanan başvuru, kamuoyunda tanınan kişilerin ses ve görüntülerinin yapay zeka aracılığıyla taklit edilmesi ve deepfake içeriklerde kullanılması yönündeki artan risklerle yakından ilişkili. Ayrıca Meloni'nin yakın geçmişte manipüle edilmiş içeriklerin hedefi olduğu ve bunlara karşı hukuki aksiyonlar aldığı da biliniyor. Ancak burada önemli bir hukuki ayrım yapmak gerekli: Bir kişinin "sesinden oluşan bir işaretin" marka olarak tescil edilmesi, o kişinin sesi üzerinde genel ve sınırsız bir tekel hakkı yaratmaz. Marka hakkının sağladığı koruma; tescil edilen işaret, kapsanan mal ve hizmetler ve üçüncü kişinin somut kullanım biçimi çerçevesinde değerlendirilir. Dolayısıyla bu başvurunun olumlu sonuçlanması halinde dahi söz konusu olan, Meloni'nin sesinin yapay zeka ile her türlü taklidini engelleyen bir mekanizma değildir. Buna rağmen, söz konusu başvurunun önemli bir soruyu gündeme getirdiğini düşünüyorum: Kamuoyunda tanınan kişilerin marka portföylerini farklı düşünmeye başlamamız gerekiyor mu? Zira bir kişinin ticari ve kamusal kimliği yalnızca adı veya logosundan ibaret değil. Ses, sahne adı, imza, ayırt edici ifadeler ve belirli görsel veya multimedya unsurları; somut olayın özelliklerine göre, kişilik hakkı korumasını tamamlayabilecek fikri mülkiyet araçlarının konusu olabilir. Bu noktada yapay zeka ve deepfake tartışmalarının yalnızca ihlal gerçekleştikten sonra içeriğin kaldırılması veya hukuki işlem başlatılması üzerinden yürütülmesi, bize korumanın başlangıç noktasının neresi olduğunun da önem arz ettiğini göstermektedir. Artık kişilerin birer "dijital personası" olduğu göz önüne alındığında, belki de esas soru şu olmalı: Bir kişinin dijital personasını oluşturan unsurlardan hangileri, ihlal ortaya çıkmadan önce hukuken korunabilir? Meloni’nin ses markası başvurusu bu sorunun tek cevabı değil. Ancak fikri mülkiyet portföylerinin, yeni kullanım ve ihlal biçimleri dikkate alınarak yeniden değerlendirilmesi bakımından oldukça dikkat çekici bir örnek. Kaynak: EUIPO / TMview, EUTM Application No. 019431219; Reuters.