Sütün içine düşen iki kurbağa masalını bilirsin: biri pes edip batar, öteki çırpına çırpına sütü tereyağına çevirip kurtulur. Ders de bellidir: mücadeleden vazgeçme. Bakış açını değiştir. mi? Kolay değildir öyle bakış açısını değiştirmek. Bakış açısı katman katman oluşur ve çoğu zaman kendimiz fark etmeden kurulur: Deneyim. Daha önce ne işe yaradıysa onu doğru sanırız. Soldaki kurbağa büyük ihtimalle masalı dinleyerek büyümüş: çırpınan kurtulur. Çevre ve kültür. Ailen, arkadaşların, mesleğin neyi normal saydıysa sen de onu “olağan” diye kodlarsın. Bir muhasebeci ile bir ressam aynı tabloya baktığında farklı şeyler görür. Bilgi. Neyi bilmediğini göremezsin. Elindeki bilgi ne kadarsa haritan da o kadardır. İhtiyaç ve amaç. Aç insan sokakta lokanta tabelalarını görür, yorgun insan bankları. Ne istediğin, neye dikkat ettiğini belirler. Duygu. Korku dar ve kısa vadeli düşündürür, güven geniş ve sakin düşündürür. Dil. Bir şeye ne ad verdiğin, onu nasıl gördüğünü de şekillendirir. “Sorun” ile “durum” aynı şey değildir. İşin ilginç tarafı, beyin bunların hepsini birleştirip sana tek ve “doğal” bir gerçeklik gibi sunuyor. O yüzden kimse kendi bakış açısını bir bakış açısı olarak görmez, sadece “gerçeğin kendisi” sanır. Değiştirmenin ilk adımı da bunu fark etmek: “ben buna böyle bakıyorum, başka türlü de bakılabilir.” Kısacası bakış açısı, geçmişinin şimdiye taktığı gözlüktür. Ara sıra çıkarıp silmek lazım. 👓