COSMOS YZ: Cosmos T1 və Türk Dili Modelləri 2026

COSMOS, Yıldız Teknik Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü'nün doğal dil işleme araştırma grubudur ve Prof. Dr. Mehmet Fatih Amasyalı liderliğinde Türkçe dil modelleri geliştirir. Grubun en bilinen modeli Cosmos T1 (Turkish-Gemma-9b-T1), Gemma 2 9B üzerine kurulu, Türkçe akıl yürütme için eğitilmiş açık ağırlıklı bir modeldir ve 09.09.2025'te Hugging Face'te yayımlandı. 2026'da ekip ağırlığı ModernBERT-TR ailesi, Türkçe web arama ajanı ve hızlandırma modelleri gibi daha küçük ve özel amaçlı modellere verdi.

Son güncelleme: 14.10.2026

Türkçe dil modellerinin geliştirilmesi, COSMOS YZ Araştırma Grubu'nun öncelikleri arasında. Yıldız Teknik Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü bünyesinde çalışan grup, modellerini Hugging Face üzerinden açık olarak paylaşıyor; böylece Türkçe yapay zekâ çalışmalarına herkesin erişebileceği bir temel sunuyor.

COSMOS YZ Araştırma Grubu: Akademik Vizyon ve Ekip

Prof. Dr. Mehmet Fatih Amasyalı liderliğinde çalışan COSMOS, kendini Yıldız Teknik Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü'nün Doğal Dil İşleme (NLP) araştırma grubu olarak tanımlıyor. Ekip, akademik çalışmayı mühendislik pratiğiyle birleştirip Türkçe için model, veri seti ve makale üretiyor.

Grup Üyeleri ve Akademik Kadro:

• Prof. Dr. M. Fatih Amasyalı (Grup Lideri)

• Prof. Dr. Banu Diri

• Arş. Gör. H. Toprak Kesgin

• Arş. Gör. M. Kaan Yüce

• Lisans ve Lisansüstü Araştırmacı Öğrenciler

2025 - 2026 Kilometre Taşları ve Güncel Gelişmeler

• COSMOS'un 2024-2026 arasındaki başlıca yayınları (tarihler Hugging Face kayıtlarına ve grubun sitesine göre):

  14.09.2026: Qwen3.5 modellerini hızlandırmak için hazırlanan Flow-Drafter taslak modelleri (4B, 9B, 27B; Türkçeye uyarlanmış sürümleriyle) Apache 2.0 lisansıyla yayımlandı.

  Haziran-Temmuz 2026: ModernBERT-TR ailesi genişledi: 8.192 token bağlam penceresine sahip 150 milyon parametreli Türkçe kodlayıcı (12.06.2026), kişisel veri tanıma (15.06.2026), anlamsal arama ve yeniden sıralama, istem güvenliği sınıflandırıcısı (19.07.2026) modelleri eklendi.

  06.03.2026: Türkçe web araması yapıp kanıta dayalı cevap üretmek için eğitilen ajan modeli Turkish-Gemma-4b-T1-Scout yayımlandı.

  22.02.2026: ModernBERT-TR'nin ilk sürümü (modernbert-tr-base-1k) Hugging Face'e yüklendi.

  09.09.2025: Cosmos T1 (Turkish-Gemma-9b-T1) Hugging Face'te yayımlandı. 9 milyar parametreli model, ekibin paylaştığı Türkçe GSM8K sonuçlarında 77,41 puan aldı. Aynı tabloda Llama-3.1-70B-Instruct 66,13, Qwen2.5-72B-Instruct ise 83,60 puanda.

  29.05.2025: COSMOS mobil uygulaması yayımlandı.

  21.05.2025: Gemma 2 9B tabanlı CosmosGemma (Turkish-Gemma-9b-v0.1) modelinin yayımlandığı duyuruldu.

  13.04.2025: Dil modellerinin tahmin yeteneklerini güçlendiren "Önceki Token Tahmin Modeli" yayınlandı.

  21.09.2024: Görselleri Türkçe yorumlayabilen Cosmos-LLaVA modelini anlatan makale IDAP 2024 sempozyumunda yayımlandı; model (Turkish-LLaVA-v0.1) 31.10.2024'te Hugging Face'e yüklendi.

Öne Çıkan Akademik Çalışmalar: Metodolojik Derinlik

COSMOS'un çalışmaları, Türkçe yapay zeka alanındaki boşlukları doldurmaya odaklanıyor.

1. Cosmos T1 ve "Thinking" (Akıl Yürütme) Modeli

09.09.2025'te yayımlanan Cosmos T1, ekibin Gemma 2 9B tabanlı CosmosGemma modelinden türetilmiş bir akıl yürütme ("thinking") modelidir. Cevap vermeden önce adım adım düşünme çıktısı üretir; matematik, mantık, çok adımlı çıkarım ve planlama görevleri için uyarlanmıştır. Ekibin 1.450 soruluk, 18 kişinin oyladığı karşılaştırmasında yüzde 68,65 kazanma oranıyla tablonun ilk sırasında yer aldı. Bu sonuçlar ekibin kendi değerlendirmesine dayanır.

2. cosmosGPT: Türkçe İçin Tek Dilli Eğitim

Oxunub: innovasiya seriya yalnız Türk data ilə böyük dil modellərinin üstünlüklərini ortaya çıxarır. 2024-də INISTA konfransı üzrə təqdim edilmişdir və bir dil təhlükəsizliyinin İngilis dili təhsilini təmin edə bilər.

3. Böyük Web Ashliyatı və Corpus

22.02.2025-ci il tarixində IEEE ICMI 2025 konfransı keçirilib "Türk üçün böyük Clean Web Corpus"Türk AI işinin ən böyük çərçivəsi olan "kallıq məlumat" problemini təklif edir. study The from from from from from

Bir baxışda COSMOS modelləri

Sector Sector Sector Sector

COSMOS modellərinin Clear paylanması, data gizlilik haqqında xidmətlər üçün mühüm bir seçim. Modellərin serverlərində (on-premise), mövcud ola bilər. Gemma-based modellər Gemma lisenziyası ilə paylaşılır, ModernBERT-TR ailə Apache 2.0; onu istifadə edən müxtəlif lisenziyaları oxumaq. Türkiyənin digər yerli modelləri Türkiyənin yerli sənaye modelləri Ev Bunu maddə tapa bilərsiniz.

26.07.2025 Diva: AI konfransına Dive"COSMOS YZ Araşdırma Qrupu: Açıq Source English Language Model Training" adlı sessiyası təqdim edib. 2026-cı ildə, COSMOS-un işi məhsul, vizual anlayış, web axtarış və məhsul istehsalının yanı sıra xüsusi məlumatların tanınması kimi sahə yayılmışdır.

Əgər sorğular

COSMOS YZ nedir?

COSMOS, Yıldız Texnologiya Universiteti Kompüter Mühəndisliyinin müasir dil emal qrupudur. Prof. Dr. Mehmet Fatih Türk dili modelləri, məlumat məlumatları və məlumatları Amasyanın səmiyyətliyi ilə dəstəkləyir.

Cosmos T1, pulsuzdur?

Cosmos T1 Gemma 2 9B əsasən, Türk sənayesi üçün təhlükəsiz 9 milyar parametr modelidir. Hugging Face-dan pulsuz yüklə bilər; istifadə Gemma lisenziyalarına bağlıdır. komanda da model.cosmosytu.com modelini quraşdırmaq istəyən.

Ne model Cosmos T1 əsaslanır?

Cosmos T1 CosmosGemma (Türk-Gemma-9b-v0.1) model yaradılıb, Google Gemma 2 9B komanda, və də addımla addım etmək üçün öyrənilmişdir.

2026-da COSMOS yeni modelləri var?

2026-cı ildə Türkiyə-Gemma-4b-T1-Scout web axtarış agenti, ModernBERT-TR encoder ailə (searching, tədqiqat, personal data tanıma, poçt təhlükəsizlik) və Qwen3.5 üçün Flow-Dr after sürət modelləri çap edilmişdir.

KorSMOS modelləri şirkətlərində mövcuddur?

Lisenziya qəbul. ModernBERT-TR ailə Apache 2.0 Gemma-based modellər ilə paylaşılır. Korporativ istifadən əvvəl, müxtəlif lisenziya və model kartında istifadə etmək lazımdır.